μουσική παιδεία

ο δάσκαλος της μουσικής με μια... κλίκα στην οθόνη του υπολογιστή σου - ερμηνείες, σχόλια και γνώσεις για δύσκολα ή εύκολα μουσικά θέματα

Παίξτε τις παρακάτω ασκήσεις σε ανιούσα και κατιούσα κίνηση, σε όλες τις χορδές, ξεκινώντας αργά και επιταχύνοντας σταδιακά. Η πένα παίζει πάνω - κάτω συνέχεια.

Τον 11ο αιώνα η μεγάλη χριστιανική Εκκλησία οδηγήθηκε στο σχίσμα εξαιτίας δογματικών διαφορών αλλά και συμφερόντων. Έτσι δημιουργήθηκε η δυτική Καθολική Εκκλησία και η ανατολική Ορθόδοξη. Μέσα στα πολλά πράγματα που διαφοροποιήθηκαν ήταν και η μελοποιία. Η ορθόδοξη Εκκλησία, μένοντας πιστότερη στην παράδοση διατήρησε τις μαγευτικές μονοφωνικές μελωδίες χρησιμοποιώντας ασυγκέραστα διαστήματα και με αυτές έντυσε τους ύμνους της. Οι καθολικοί από την άλλη, μέσα από μια πορεία που διήρκεσε αιώνες, ξεκινώντας από το λεγόμενο γρηγοριανό μέλος έφτασαν στην πολυφωνία.

Με το σύμβολο dim συμβολίζουμε μία τετράφωνη συγχορδία που είναι ιδιαίτερα χρηστική στη λαϊκή και στη δημοτική κιθάρα. Ο τύπος της συγχορδίας είναι 1, b3, b5, bb7. Εάν δηλαδή με κλίμακα αναφοράς τη φυσική κλίμακα προσπαθήσω να χτίσω τη συγχορδία, θα πρέπει να παίξω 1 δηλαδή C,b3 δηλαδή Εb,b5 δηλαδή G7 και bb7 δηλαδή Bbb στην πράξη Α.

Ο δρόμος Χιτζασκιάρ είναι δρόμος Ματζόρε. Οι δεσπόζοντες φθόγγοι του είναι η Πρώτη βαθμίδα, η Τρίτη βαθμίδα και η Πέμπτη βαθμίδα. Το πρώτο τετράχορδο του Χιτζασκιάρ είναι ίδιο με αυτό του Χιτζάζ (συγκερασμένη κλίμακα), ενώ το δεύτερο τετράχορδό του αυξάνει την 7η βαθμίδα (πάλι σε σχέση με το δεύτερο τετράχορδο του Χιτζάζ).

Ο δρόμος αυτός στους κύκλους των λαϊκών μουσικών είναι γνωστός σαν κιουρντί, είναι προφανές όμως ότι πρόκειται για ακόμα ένα λάθος που προέκυψε από την προφορικότητα, με την οποία όλη αυτή η γνώση μεταδίδονταν μέχρι τώρα. Είναι δρόμος συγγενικός με τον Ουσάκ και πολύ συχνά συνδυάζονται.

Όταν μου ζητήθηκε απ’ τα μέλη της «Κλίκας» να γράψω για κάποιο μουσικό δρόμο, ήμουν λίγο επιφυλακτικός. Όπως και κάθε φορά που αναγκάζομαι να μιλάω για τους δρόμους της λαϊκής μουσικής. Κι αυτό γιατί ο τρόπος με τον οποίον -εγώ τουλάχιστον αλλά και πολλοί άλλοι μουσικοί φαντάζομαι- γνωρίζω τους δρόμους είναι εντελώς πρακτικός. Μάθαμε τους δρόμους όπως μας τους έδειξε κάποιος δάσκαλος ή ακούγοντας από παλιότερους συναδέλφους για τις ονομασίες των δρόμων είτε ακόμα διαβάζοντας κάποια βιβλία που η ορθότητά τους αμφισβητείται. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλές φορές να υπάρχουν λάθη και διαφωνίες. Ωστόσο, σε μεγάλο ποσοστό κάποια πράγματα είναι κατασταλαγμένα κι έτσι έχουμε καταλήξει να λέμε αυτό είναι χιτζάζ, εκείνο ραστ, το άλλο ουσάκ κ.λπ.

Τα βασικά

Το πρώτο που πρέπει να ξέρει κανείς είναι τις νότες της ταστιέρας γιατί σε ότι αφορά τις συγχορδίες, ο κανόνας είναι ότι πρέπει να ξέρουμε τις νότες που τις απαρτίζουν. Το καλό είναι πως με τον καιρό το χέρι «πάει από μόνο του», αλλά το κακό είναι ότι μέχρι να αρχίσει να πηγαίνει μόνο του, πρέπει να το πηγαίνουμε εμείς.

Η μορφή του δρόμου στην ανιούσα κίνηση είναι:

Μετά τη μελωδική ανάλυση του Χιτζάζ από τους συναδέλφους του συγκροτήματος «Δρόμος» σκέφτηκα ότι καλό θα ήταν να γίνει κάτι ανάλογο και για τους κιθαρίστες. Πριν προχωρήσουμε θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα.

Ο Χιτζάζ είναι ένας από τους πιο συχνά χρησιμοποιούμενους δρόμους στη λαϊκή και δημοτική μας μουσική. Η κλίμακά του είναι η εξής: