«Το αμπέλι και το κρασί είναι μέσα στο DNA μου»

Φτάνοντας στην υπέροχη Μαντινεία ένας αεικίνητος και ζεστός άνθρωπος, ο Νώντας Σπυρόπουλος, μας υποδέχτηκε με ένα δροσερό ποτήρι κρασί από μοσχοφίλερο βιολογικής καλλιέργειας. Νιώσαμε αμέσως σαν στο σπίτι μας και στη συνέχεια, μέσα σε ζεστή ατμόσφαιρα τον ρωτήσαμε για τη μεγάλη του αγάπη, το αμπέλι και το κρασί. Η συζήτηση εξελίχθηκε σε έναν ποταμό οικολογίας και ορθής συμπεριφοράς του αμπελουργού και του οινοποιού απέναντι στη φύση που απλόχερα μας δίνει την καταπληκτική αυτή ουσία, το κρασί.

Κύριε Σπυρόπουλε πόσα χρόνια ασχολείστε με το αμπέλι και το κρασί;
Θεωρώ ότι ασχολούμαι εδώ και 130 χρόνια, επειδή η οικογένειά μου έχει αμπέλια και οινοποιείο από το 1860, από τον προπάππο μου. Εγώ ασχολούμαι από 5 χρονών παιδί όταν οι γονείς μου με πήγαιναν στο αμπέλι. Όμως με τη μορφή που λέτε, ασχολούμαι από τότε που τελείωσα το πανεπιστήμιο, το 1971, που μέσα από συζητήσεις που κάναμε και μέσα από προσωπικές μου αναζητήσεις είδα ότι το αμπέλι είναι ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα της Αρκαδίας και αποφάσισα να ασχοληθώ με την αμπελουργία και την οινοποιία.

Ποιες είναι οι ποικιλίες αμπελιού καλλιεργείτε στους αμπελώνες σας και ποιες οι ονομασίες των κρασιών που παράγετε;
Κοιτάξτε, μια από τις σημαντικότερες ποικιλίες του μεσογειακού αμπελώνα, όχι μόνο του ελληνικού, είναι το μοσχοφίλερο. Είναι μια ποικιλία που έχει βρει το μικροκλίμα της και την περιοχή της στο οροπέδιο της Αρκαδίας στα 620μ. ’ρα θα ήτανε τεράστιο λάθος στρατηγικής να πήγαινα σε άλλη ποικιλία εκτός από την εξαιρετική ποικιλία του μοσχοφίλερου στη Μαντινεία. Βέβαια ασχολούμαι και με την εξαιρετική ποικιλία αγιωργήτικου, του κόκκινου Νεμέας αλλά στα κτήματά μας στη Νεμέα. Πέρα από αυτό, επειδή τα τελευταία τριάντα χρόνια υπάρχει ένας μιμητισμός -ένα πρόβλημα θεωρώ εγώ- σε σχέση με το εξωτερικό, υπάρχουν και αυτές οι κοσμοπολίτικες ποικιλίες το καμπερνέ, το μερλό, το σαρντονέ, το σοβινιόν μπλάν που στα σαλόνια της Αθήνας και σε κάποιους «ειδικούς» έπρεπε να προσφέρουμε. Έτσι λοιπόν, σε επίπεδο πειραματικό αν θέλετε, έχω και καμπερνέ, και μερλό, και σαρντονέ, και σοβινιόν μπλάν, αυτές τις κοσμοπολίτικες ποικιλίες.

Τι σας ώθησε να φτιάξετε την επιχείρηση οινοποίησης και εμφιάλωσης;
Η γενιά η δική μας ήταν σε ένα μεταίχμιο από την δεκαετία του '40 και '50 που βγήκε κατεστραμμένη η Ελλάδα μέχρι σήμερα. Είχαμε καθήκον λοιπόν, οι άνθρωποι που συνειδητά λειτουργούμε, να διατυπώσουμε κάποιες προτάσεις για την ανάπτυξη της Ελλάδας. Η δική μου πρόταση ήταν η ανάπτυξη της υπαίθρου μέσα από την ανάπτυξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της κάθε περιοχής. Εγώ λοιπόν, αν θέλετε, απάντησα και πολιτικά, και ιδεολογικά, και επιχειρηματικά με τη λογική της αποκέντρωσης και της ανάπτυξης του μοσχοφίλερου στη Μαντινεία.

Ασχολείστε χρόνια με τη βιολογική αμπελουργία;
Ακόμα και αυτό είναι ένα ζήτημα -συγχωρήστε με που θα ξαναπάω σε ζητήματα που έχουν σχέση με την ιδεολογία και την πολιτική- που έχει σχέση με το πώς σήμερα τοποθετείται ο άνθρωπος, που θέλει να λέγεται άνθρωπος, απέναντι στο παγκόσμιο πρόβλημα το οποίο είναι ένα θέμα τεράστιο: πώς ο άνθρωπος τοποθετείται απέναντι στη διαχείριση του πλανήτη Γη, πώς τοποθετείται απέναντι στη διαχείριση της γης και πώς αυτή τη γη δεν την καταναλώνει, αλλά την αφήνει και για τις μετέπειτα γενιές. Η απάντηση λοιπόν ενός σκεπτόμενου ανθρώπου είναι η βιολογική γεωργία και η οικολογία. Έτσι και εγώ απάντησα με αυτόν τον τρόπο. Είμαστε η πρώτη επιχειρηματική οικογένεια στην Ελλάδα που είπαμε «ναι» και στηρίξαμε με όλες μας τις δυνάμεις τη βιολογική γεωργία αμπελουργία και κτηνοτροφία από το 1990, πριν καν γίνει νομοθετική ρύθμιση στην Ελλάδα κι αυτό βέβαια ήρθε σαν μήνυμα από τους πράσινους, τους οικολόγους, τους συναδέλφους και τους φίλους μας από τη Γερμανία και από το SPD.

Υπάρχει κρατική ενίσχυση για τη βιολογική αμπελουργία σε μέσα, χρήμα και τεχνογνωσία;
Υπάρχει, και μέχρι ένα σημείο είναι καλό, και μέχρι ένα σημείο είναι άσχημο. Διότι πρέπει σήμερα να μην τα μετράμε όλα με το χρήμα, διότι δυστυχώς με τη λογική των επιδοτήσεων και λοιπά έχουν γίνει τεράστιες στρεβλώσεις, έχουν γίνει επιχειρηματικές ενέργειες μόνο για τις επιδοτήσεις, έχει αναπτυχθεί ο γεωργικός κλάδος μόνο για τις επιδοτήσεις και σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε ένα τεράστιο αδιέξοδο. Από την άλλη μεριά θεωρώ ότι πράγματι -επειδή η βιολογική γεωργία γίνεται μέσα σε ένα παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον πολύ ισχυρό- είναι χρήσιμη η κρατική ενίσχυση. Το θέμα είναι ότι αυτός που παίρνει επιδότηση για τη βιολογική γεωργία θα πρέπει να ξέρει ότι αυτά τα χρήματα δε θα πάει να τα καταναλώσει, δε θα πάει να πιει ουίσκι, δε θα πάει στα μπαρ, αλλά θα επενδύσει σε μηχανήματα, σε τεχνογνωσία κλπ. Γι' αυτό λέω ότι είναι και καλό, και κακό. Θεωρώ τελικά ότι είναι καλό και ότι πρέπει να στηριχτεί, αλλά με μια πολιτεία μ' ένα κίνημα βιολογικό και οικολογικό που θα πρέπει να βάλει τις σωστές παραμέτρους.

Μιλήστε μας λίγο για τη βιολογική καλλιέργεια του αμπελιού από τη μεριά του παραγωγού. Τι σημαίνει βιολογική καλλιέργεια, ποιες είναι οι δυσκολίες που βρίσκει μπροστά του ο παραγωγός και ποια τα πλεονεκτήματα για τον καταναλωτή;
Η βιολογική αμπελουργία είναι κατευθείαν ανάλογη με την ποιοτική αμπελουργία. Τι εννοώ; Εννοώ ότι σήμερα ένας βιολογικά καλλιεργημένος αμπελώνας με τις προδιαγραφές της βιολογικής γεωργίας είναι ένας αμπελώνας που θα δώσει φυσιολογική ποσότητα, θα δώσει εξαιρετικό, ασφαλές και ποιοτικό προϊόν. Η χημική γεωργία, όπως την είδαμε τα τελευταία 50 - 60 χρόνια, βεβαίως ήταν μια πολύ μεγάλη τομή διότι βοήθησε στη σιτάρκεια, στην επάρκεια τον προϊόντων, αν και σήμερα ο μισός κόσμος παρά τη χημική γεωργία πεινάει και ο άλλος μισός υπερκαταναλώνει και πεθαίνει από το πολύ φαγητό. Σε αυτό οδήγησε όμως αυτός ο τρόπος καλλιέργειας, ο οποίος αν δε γίνεται με κάποιον ορισμένο τρόπο καταλήγει στο να πεθαίνει ο μισός κόσμος από τη μόλυνση και την υπερκατανάλωση και άλλος μισός από την ανέχεια. Δυστυχώς η κλασσική γεωργία έχει προβλήματα, έχει θετικά, αλλά πρέπει να τα δούμε αυτά. Σε ό,τι αφορά τώρα τη βιολογική αμπελουργία, όπως σας είπα, μας οδηγεί σε μία κατεύθυνση ποιοτική, ελέγχου της παραγωγής, ασφαλούς και εξαιρετικού προϊόντος και δε δημιουργείται κανένα πρόβλημα στο 80-90% των εγκατεστημένων ελληνικών αμπελώνων. Το πρόβλημα που πιθανότατα μπορεί να δημιουργηθεί είναι σε κάποιες πεδινές περιοχές όπου υπάρχει η ευδεμίδα που είναι λίγο πιο δύσκολη στην καταπολέμηση με φυσικούς βιολογικούς τρόπους. Στην Αρκαδία, στη Νεμέα, στη Ραψάνη, στη Μακεδονία δεν έχουμε κανένα πρόβλημα. Τα μηκυτοκτόνα επαφής που χρησιμοποιούμε, που δεν περνάνε μέσα στο φυτό αντί των διασυστηματικών μηκυτοκτόνων που περνάνε στους ιστούς των φυτών, μας καλύπτουν εξαιρετικά. Υπάρχουν δε περιοχές, όπως είναι η Σαντορίνη, η Αττική και άλλες, όπου δε χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε κανένα φυτοφάρμακο. Η Ελλάδα είναι μια χώρα της οποίας το κλίμα και το οικοσύστημα κατεξοχήν ευνοεί τη βιολογική γεωργία. Δηλαδή, αν υπήρχε μια χώρα που να είχε την τεχνογνωσία και να ήτανε στην αιχμή του δόρατος της παγκόσμιας παραγωγής είναι η Ελλάδα και έχουμε 1,5% και έχουν η Δανία και η Ελβετία 7 και 8% αντίστοιχα. Αυτό είναι το δράμα. ’ρα αυτό σημαίνει ότι δεν έχει περάσει στο μυαλό του καλλιεργητή αυτή η διαδικασία. Στο μυαλό του καλλιεργητή και στο μυαλό και του καταναλωτή. Αρχίζει όμως να περνάει. Είναι μια δύσκολη αλλά όμορφη ιστορία. Εμείς επιμένουμε και ήδη αυτή τη στιγμή σαν οικογένεια Σπυρόπουλου επιχειρηματικά δραστηριοποιούμεθα και στη βιολογική κτηνοτροφία. Ήδη παράγουμε φέτα από βιολογικό γάλα εδώ και δύο χρόνια και αυτήν τη στιγμή που μιλάμε εγκαθίσταται ένα πολύ μεγάλο τυροκομείο με τη συνδρομή και την επιχειρηματική δράση του κυρίου Νίκα, όπου θα συγκεντρώνουμε όλο το γάλα βιολογικής παραγωγής στην Πελοπόννησο και θα παράγουμε βιολογικά τυριά.

Πάντως ο σημαντικότερος παράγοντας είναι στο κεφάλι του δημιουργού. Εάν εσύ έχεις αποφασίσει και έχεις σαν κεντρικό στοιχείο τη βιολογική γεωργία και την οικολογία, τότε τα πράγματα είναι εύκολα. Βέβαια όλα αυτά που μου λέτε είναι οι κρίκοι μιας αλυσίδας που δεν πρέπει να σπάσει πουθενά. Πάντως και η εγκατάσταση έχει σημασία, ο τρόπος καλλιέργειας έχει σημασία, τα μηχανήματα που χρησιμοποιούμε έχουν σημασία, γιατί όλα αυτά που λέμε θα ήταν εξόχως ρομαντικά αν δεν είχαν και ένα οικονομικό αποτέλεσμα, εάν δεν μπορούσαν να αποσβεστούν, αν δεν απέφεραν κέρδος σε κάποιους που εμπλέκονται στην παραγωγική διαδικασία. Αυτό λοιπόν επειδή δεν είμαστε μόνο ρομαντικοί, είμαστε και πραγματιστές, θεωρούμε ότι η βιολογική αμπελουργία είναι μια οικονομικά επικερδής διαδικασία, έχει ελάχιστα εισερχόμενα φάρμακα -γιατί ξέρετε αυτή τη στιγμή μερικοί αμπελουργοί χρησιμοποιούν τεράστιες ποσότητες φαρμάκων, πανάκριβων φαρμάκων που ελαχιστοποιούν το κέρδος τους- η  βιολογική αμπελουργία έχει εισερχόμενα πάρα πολύ λίγα, πολύ φτηνά που θα μπορούσε με πολύ λίγα χρήματα να τα κάνει ο αμπελουργός. Δηλαδή να πάρει κρυσταλλικό θειικό χαλκό, να τον διαλύσει όπως οι παππούδες μας και με 10.000 δρχ. το χρόνο να έχει όλη του τη φυτοπροστασία και με άλλες 10.000 δρχ. θειάφι να αποκαταστήσει όλο τον αμπελώνα. Από κει και πέρα, χρησιμοποιώντας τα παραδοσιακά, το φουσκί του στάβλου ακόμα και τα τσίπουρα ακόμα και τα αμπελόφυλλα και τη σωστή καλλιέργεια του εδάφους, πετυχαίνει τη σωστή λίπανση. Το αμπέλι δεν είναι ένα προϊόν που θέλει τεράστιες ποσότητες λιπάσματος, ίσα-ίσα εκμεταλλεύεται εδάφη μέτριας και χαμηλής παραγωγικότητας και είναι λάθος να φυτεύουν αμπέλι σε υψηλής παραγωγικότητας κτήματα όπου θα μπορούσαμε να φυτέψουμε κάποια άλλα φυτά που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, γιατί πηγαίνουμε σε μια ποιοτικά υποβαθμισμένη παραγωγή. Όσο πιο πλούσιο έδαφος είναι τόσο χαμηλότερη η παραγωγή. Το αμπέλι πρέπει να φύεται σε φτωχό έδαφος και να πιέζεται λίγο από νερό. Το αντίθετο είναι η καταστροφή για την ποιότητα του σταφυλιού.