Στο προηγούμενο τεύχος της «Κλίκας» η περιγραφή της κατασκευής είχε φτάσει στην κοπή του καπακιού. Το καπάκι ίσως έχει τον κυρίαρχο λόγο στο χαρακτήρα και την ποιότητα του οργάνου, γι’ αυτό άλλωστε και η κατεργασία του απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα και προσοχή.

Κατεργασία

Αφού στηρίξουμε το καπάκι σε ειδικά διαμορφωμένη βάση με λεία επιφάνεια, με καλά ακονισμένη πλάνη αφαιρούμε υλικό από το ξύλο, το οποίο φτάνει από τους εμπόρους με πάχος 4 ή 5 χιλ. Όταν θέλουμε να αφαιρέσουμε πολύ υλικό οι πλανιές μπορεί να είναι διαγώνιες στα νερά, ενώ όταν προσεγγίζουμε το επιθυμητό πάχος παράλληλες με αυτά (εικ1). Αξίζει να σημειωθεί πως αρκετές φορές όταν πλανίζουμε το ξύλο «πετάει», δηλαδή βγαίνουν μεγάλα κομμάτια προκαλώντας ανομοιόμορφη επιφάνεια. Σε αυτή την περίπτωση αρχίζουμε να πλανίζουμε σε αντίθετη κατεύθυνση. Σε όλη τη διάρκεια του πλανίσματος ακούμε το ξύλο χτυπώντας το ελαφρά για να διαπιστώσουμε αν φτάνει στο επιθυμητό ηχητικό αποτέλεσμα. Δυστυχώς ωστόσο αυτή η τόσο σημαντική διαδικασία είναι καθαρά εμπειρική και δεν μπορεί να περιγραφεί στο γραπτό λόγο. Τελειώνουμε το πλάνισμα και δίνουμε το επιθυμητό πάχος, το οποίο στην παρούσα κατασκευή και σε αυτή τη φάση της είναι 2,5 χιλ. στις άκρες και γύρω στα 3 χιλ στο κέντρο, χρησιμοποιώντας γυαλόχαρτα ή μεταλλικές ξύστρες. Όπως προαναφέρθηκε σε αυτή τη διαδικασία καλό είναι να χρησιμοποιείται μια καθαρή βάση καθώς το έλατο είναι μαλακό και ευαίσθητο ξύλο και βέβαια δεν θέλουμε να πληγωθεί.

Η Ροζέτα

Η επόμενη διαδικασία είναι αυτή της κατασκευής της ροζέτας. Στις κλασσικές κιθάρες, όπου τα διακοσμητικά στοιχεία είναι ελάχιστα, η ροζέτα είναι το μέρος του οργάνου στο οποίο οι μεγάλοι κατασκευαστές μπορούν να αναδείξουν το κατασκευαστικό-διακοσμητικό τους ταλέντο, αφού επεξεργάζονται περίπλοκα μοτίβα, χρησιμοποιώντας λεπτά φύλλα ξύλου (καπλαμάδες). Στις ροζέτες χρησιμοποιείται ξύλο, όστρακο και πλαστικό, μόνα τους ή συνδυασμένα. Στην παρούσα κατασκευή θα χρησιμοποιήσουμε απλά και όμορφα υλικά όπως: καπλαμά από ρίζα, μαύρο καπλαμά και ένα έτοιμο φιλέτο το οποίο θα χρησιμοποιηθεί και σε όλο το όργανο (εικ.2).


Αφού μετρήσουμε τη διάμετρο της ηχητικής οπής και τις επιθυμητές διαστάσεις της ροζέτας προχωρούμε στο κόψιμο, το οποίο γίνεται με τη χρήση ενός ειδικού εργαλείου που απεικονίζεται στην παραπάνω εικόνα. Το φύλλο του καπλαμά τοποθετείται ανάμεσα σε δύο λεπτά κομμάτια έλατου ή κόντρα πλακέ πάχους 3 ή 4 χιλ. και αφού σημειώνεται το κέντρο σταθεροποιείται στο επιτραπέζιο δράπανο (εικ.3). Κόβουμε πρώτα το εξωτερικό περίγραμμα του καπλαμά και μετά το εσωτερικό. Εναλλακτική λύση για την κοπή κύκλων γενικότερα είναι το μηχάνημα που απεικονίζεται στην εικόνα 4. Σε περίπτωση που δεν έχει κάποιος κάτι αντίστοιχο που βοηθά στην κοπή των κύκλων είναι εύκολο να κατασκευάσει. Συγκεκριμένα χρησιμοποιείται ένα νυστέρι και ένα λεπτό φύλο ξύλου, π.χ. έλατο, όπως ακριβώς φαίνεται στο παρακάτω σχέδιο 1. Στη συνέχεια, σε ένα επίπεδο κομμάτι ξύλου σταθεροποιείται ο καπλαμάς και κολλιούνται τα υπόλοιπα μέρη. Το αποτέλεσμα φαίνεται στην παρακάτω φωτογραφία.


Η ροζέτα σταθεροποιείται πάνω στο έλατο και χαράσσεται το περίγραμμα της πάνω σε αυτό με ένα κοφτερό νυστέρι (εικ. 5). Με τη βοήθεια του dremel κόβουμε έναν ακριβή κύκλο σε βάθος μεγαλύτερο από το πάχος της ροζέτας, καθώς ο καπλαμάς έχει πάχος μόνο 1,5 χιλ., έτσι ώστε αργότερα τρίβοντας και κουρδίζοντας το καπάκι να έχουμε ένα άρτιο αισθητικά αποτέλεσμα (εικ. 6). Τέλος, χρησιμοποιώντας ένα δίσκο από κόντρα πλακέ, ίσο με την εξωτερική διάμετρο της ροζέτας, την κολλάμε, πιέζοντάς την με σφικτήρες (εικ. 7).