Τον 11ο αιώνα η μεγάλη χριστιανική Εκκλησία οδηγήθηκε στο σχίσμα εξαιτίας δογματικών διαφορών αλλά και συμφερόντων. Έτσι δημιουργήθηκε η δυτική Καθολική Εκκλησία και η ανατολική Ορθόδοξη. Μέσα στα πολλά πράγματα που διαφοροποιήθηκαν ήταν και η μελοποιία. Η ορθόδοξη Εκκλησία, μένοντας πιστότερη στην παράδοση διατήρησε τις μαγευτικές μονοφωνικές μελωδίες χρησιμοποιώντας ασυγκέραστα διαστήματα και με αυτές έντυσε τους ύμνους της. Οι καθολικοί από την άλλη, μέσα από μια πορεία που διήρκεσε αιώνες, ξεκινώντας από το λεγόμενο γρηγοριανό μέλος έφτασαν στην πολυφωνία.

Η Ελλάδα ενσωμάτωσε στοιχεία και από τους δύο αυτούς μουσικούς πολιτισμούς εξαιτίας διαφόρων κοινωνικό-πολιτικών γεγονότων: από τη μία η αρχαιοελληνική μουσική, η βυζαντινή παράδοση, η τουρκοκρατία κλπ. και από την άλλη η βενετο-φραγκοκρατία και ο γενικότερος εξευρωπαϊσμός από το 1830 και έπειτα. Οι διφωνίες υπήρχαν στο ελληνικό κοσμικό τραγούδι αλλά και στην ελληνική θρησκευτική μουσική στο εμβρυακό στάδιο που η βυζαντινή μουσική επιτρέπει. Η διφωνία της Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν είναι άλλη από το ισοκράτημα (ή ίσο). Η επικρατέστερη διφωνία στα δημοτικά μας τραγούδια είναι επίσης το ίσο. Βέβαια υπάρχουν και εξαιρέσεις, όπως η ηπειρώτικη πολυφωνία. Στα μικρασιάτικα παραδοσιακά και ρεμπέτικα τραγούδια, κατά γενική ομολογία, ή δεν υπάρχει διφωνία ή υπάρχει μία δεύτερη φωνή μία οκτάβα πάνω ή κάτω, αναλόγως. Η Σμύρνη και η Πόλη όμως δεν έχουν να μας δώσουν μόνο μονόφωνα άσματα εκείνη την εποχή. Απόδειξη είναι η παρακάτω τρίφωνη εκτέλεση ενός κλασσικού πλέον τραγουδιού, του «Δε σε θέλω πια», ηχογραφημένη το 1910 από τη Σμυρναίικη Εστουδιαντίνα:

αρχείο midi	το τραγούδι

Το ότι στα μικρασιάτικα τραγούδια δεν υπάρχουν διφωνίες -όπως τις έχει στο μυαλό του ο περισσότερος κόσμος σήμερα- είναι το αποτέλεσμα της διαφοράς της ανατολικής κουλτούρας από την δυτική. Η ανατολική κουλτούρα παραγκώνισε την αρμονία για να μπορέσει να εξερευνήσει όλες τις πτυχές τις μελωδίας, φτάνοντάς την έτσι στα «υψηλότερα επίπεδα τελειότητας»¹. Η δυτική μουσική από την άλλη αγνόησε τις δυνατότητες που έχει η μελωδία να αναπτυχθεί και δημιούργησε ένα γενικό κανόνα (δηλαδή το συγκερασμό της κλίμακας), θέτοντας έτσι τις βάσεις για την πολυφωνία. Στη δημοτική παράδοση, όπως και στα μικρασιάτικα παραδοσιακά και ρεμπέτικα τραγούδια, χρησιμοποιούνται ως επί το πλείστον ασυγκέραστα όργανα. Η μελωδίες είναι πλασμένες σε κάποια φυσική κλίμακα (δρόμο ή μακάμ) και έτσι η μόνες δυνατές διφωνίες που μπορούν να επιτευχθούν είναι ή το ίσο ή η απόσταση οκτάβας. Αυτό συμβαίνει γιατί στην ανατολική μουσική παράδοση, η οποία χρησιμοποιεί φυσικές και όχι συγκεραμένες κλίμακες, τα μόνα σύμφωνα διαστήματα είναι η ταυτοφωνία (και η οκτάβα κατ’ επέκταση), η 4η καθαρή και η 5η καθαρή. Αν δοκιμάσουμε να κάνουμε μια διφωνία με παράλληλες 3ες, την πιο συνηθισμένη πρακτική στη δυτικοτραφή μας λαϊκή μουσική σε κάποια φυσική κλίμακα, το αποτέλεσμα θα είναι από λίγο έως πολύ παράφωνο. Για του λόγου το αληθές, ας ακούσουμε τα ακόλουθα ηχητικά παραδείγματα:

Η Ντο μείζονα:
Αν πάνω σε αυτές τις νότες παίξουμε νότες της Ντο μείζονος κλίμακας, οι οποίες απέχουν διάστημα 3ης από τις αρχικές, τότε θα ακουστεί το εξής:
Μια ακολουθία από παράλληλες τρίτες δηλαδή. Ας πάρουμε τώρα μια ασυγκέραστη κλίμακα, όπως αυτή:
Τοιουτοτρόπως, πάνω σε αυτές τις νότες παίζουμε νότες της ιδίας κλίμακας που απέχουν διάστημα 3ης από τις αρχικές:

Αν δεν σας αρέσει αυτό που μόλις ακούσατε, ανακαλύψατε το γιατί δεν υφίστανται τέτοιου είδους διφωνίες σε αυτή τη μουσική.