Όταν μου ζητήθηκε απ’ τα μέλη της «Κλίκας» να γράψω για κάποιο μουσικό δρόμο, ήμουν λίγο επιφυλακτικός. Όπως και κάθε φορά που αναγκάζομαι να μιλάω για τους δρόμους της λαϊκής μουσικής. Κι αυτό γιατί ο τρόπος με τον οποίον -εγώ τουλάχιστον αλλά και πολλοί άλλοι μουσικοί φαντάζομαι- γνωρίζω τους δρόμους είναι εντελώς πρακτικός. Μάθαμε τους δρόμους όπως μας τους έδειξε κάποιος δάσκαλος ή ακούγοντας από παλιότερους συναδέλφους για τις ονομασίες των δρόμων είτε ακόμα διαβάζοντας κάποια βιβλία που η ορθότητά τους αμφισβητείται. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλές φορές να υπάρχουν λάθη και διαφωνίες. Ωστόσο, σε μεγάλο ποσοστό κάποια πράγματα είναι κατασταλαγμένα κι έτσι έχουμε καταλήξει να λέμε αυτό είναι χιτζάζ, εκείνο ραστ, το άλλο ουσάκ κ.λπ.

Ας δούμε λοιπόν αρχικά τον δρόμο ΡΑΣΤ. Στον παρακάτω πίνακα βλέπουμε τις νότες του δρόμου από ΡΕ (ΡΕ ΡΑΣΤ):


Το επόμενο ζητούμενο σε έναν δρόμο είναι να γνωρίζουμε τις συγχορδίες που προκύπτουν από αυτόν. Παίζοντας δηλαδή ένα τραγούδι Ραστ να ξέρουμε ποιές είναι τα πιθανές συγχορδίες. Οι βασικές συγχορδίες (στην τονικότητα ΡΕ πάντα) είναι:

ΡΕ+ / ΛΑ+ / ΣΟΛ+ / ΜΙ - / ΦΑ# – / ΣΙ –

Από τραγούδι σε τραγούδι βέβαια μπορεί να συναντήσουμε κι άλλες συγχορδίες, καθώς επίσης και νότες εκτός του δρόμου. Το να συναντήσουμε για παράδειγμα ΦΑ φυσικό ή ΣΟΛ# ή ΝΤΟ φυσικό δεν είναι παράλογο. Όπως και χρωματικές (νότες δηλαδή στη σειρά) δεν είναι χαρακτηριστικές του δρόμου. Στη “Φαληριώτισσα” του Παπαϊωάννου για παράδειγμα, η εισαγωγή ξεκινάει χρωματικά από ΦΑ# μέχρι ΛΑ ( ΦΑ#, ΣΟΛ, ΣΟΛ#, ΛΑ). Το ότι το ΣΟΛ# είναι εκτός δρόμου δεν συνεπάγεται κάτι. Το τραγούδι είναι χαρακτηριστικό του δρόμου Ραστ. Επίσης νότες εκτός δρόμου μπορεί να είναι και στιγμιαία περάσματα από ένα δρόμο σ’ έναν άλλο.

Παραδείγματα τραγουδιών σε δρόμο Ραστ είναι: “Συννεφιασμένη Κυριακή”, “H άμαξα μες τη βροχή”, “Είμαστε αλάνια”, “Στρώσε το στρώμα σου”, “Άπονη ζωή” και πολλά άλλα. Γνώμη μου είναι πως μέσα απ’ την ενασχόληση και τη μελέτη των τραγουδιών μαθαίνουμε τους δρόμους και μάλιστα χωρίς να το καταλάβουμε. Γι’ αυτό το λόγο προτείνω στους επίδοξους μπουζουξήδες να μην επικεντρώνονται τόσο στη μελέτη απκλειστικά δρόμων. Η γνώση τους έρχεται μέσα απ’ τα τραγούδια.

Κλείνοντας θέλω να πω πως σημαντικό είναι να ανακαλύπτουμε τους άλλους δρόμους που “κρύβονται” μέσα σε ένα δρόμο, ξεκινώντας από άλλη νότα του δρόμου κι όχι απ’ την τονική. Στον Ραστ για παράδειγμα (με τονική ΡΕ) ξεκινώντας απ’την τρίτη βαθμίδα, το ΦΑ# δηλαδή, σχηματίζεται ο δρόμος Ουσάκ από ΦΑ#. Αντίστοιχα ξεκινώντας απ’ την έκτη βαθμίδα σχηματίζεται το μελωδικό Μινόρε από ΣΙ. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται η ομοιότητα των ΡΕ Ραστ και ΦΑ# Ουσάκ και ΡΕ Ραστ και ΣΙ Μελωδικό Μινόρε αντίστοιχα.


Καλές πενιές!

Ακούστε:

Δρόμος Ραστ:
Ταξίμι Ραστ: