Η Αισθητική σαν κλάδος της φιλοσοφίας, όπως η Ηθική, η Γνωσιολογία και η Μεταφυσική, έχει σαν αντικείμενο τη Γενική θεώρηση της τέχνης και των σχέσεών της με το Αληθές, το Ηθικόν και την Αρμονία. Αλλά η Αισθητική σαν συγκεκριμένος Επιστημονικός κλάδος έχει σαν αντικείμενο τη μελέτη και περιγραφή της καλλιτεχνικής πράξης και δημιουργίας, στη ροή των εποχών και των πολιτισμών που σημάδεψαν αυτές τις εποχές.

Τακτοποίηση ορισμών

Σ' αυτό το σημείο και πριν προχωρήσουμε παρακάτω, πρέπει οπωσδήποτε να σταθούμε στον ορισμό της "Επιστήμης", διαφορετικά θα βρεθούμε στα γνωστά αδιέξοδα αλληλοκατανόησης. Ως Επιστήμη ορίζεται η περιοχή της ανθρώπινης πρακτικής που ασχολείται με την επεξεργασία και τη συστηματοποίηση των αντικειμενικών γνώσεων της ανθρωπότητας για την πραγματικότητα, της πραγματικότητας νοούμενης ως αντικειμενικής. Και επειδή ως εδώ ο ορισμός δεν επαρκεί, κάνουμε ένα βήμα παραπέρα και ορίζουμε ότι στο σώμα της επιστήμης περιλαμβάνονται αναπόσπαστα: α) οι δραστηριότητες για την ανάπτυξη νέων γνώσεων και β) τα αποτελέσματα αυτών των δραστηριοτήτων. Με άλλα λόγια, στο σώμα της Επιστήμης περιλαμβάνεται κάθε χρονική στιγμή το σύνολο των επιστημονικών γνώσεων που διαμορφώνουν την επιστημονική εικόνα του κόσμου. Αρα το Σώμα της Επιστήμης αενάως διαστέλλεται και συστηματικά τελειοποιείται. Καθοριστικό στοιχείο του ορισμού είναι ότι η Γνώση είναι η αντανάκλαση της αντικειμενικής πραγματικότητας στον άνθρωπο, αλλά όχι με την έννοια του απλού καθρεφτίσματος, αφού κάτι τέτοιο θα αποτελούσε τον ορισμό της Παρατήρησης ή της Ενεργητικής Παρατήρησης αν θέλετε. Στο διάβα του χρόνου, πολλές φορές και σκοπίμως έχει πάρει έντονες διαστάσεις αυτή η διαστρέβλωση. Ομως, αν τα πράγματα ήταν αυτά που φαίνονται, τότε δε θα χρειαζόταν ούτε η επιστήμη ούτε οι επιστήμονες, είπε ο Κάρολος.

Η διαδικασία της επιστημονικής γνώσης συνίσταται σε μια σειρά αφαιρέσεις, διατυπώσεις και μορφοποιήσεις ορισμών και νόμων που με τρόπο σχετικό και αναγκαστικά προσεγγιστικό περιγράφουν τους καθολικούς φυσικούς νόμους με την ευρύτερη έννοια, και υπ' αυτή την ευρύτητα, και τους Νόμους της Κοινωνικής Εξέλιξης και Ανάπτυξης. Γι’ αυτό θεωρείται πως η γνωστική διαδικασία είναι ατέρμονη, στη διάρκεια της οποίας η ζυγαριά που απ' τον ένα δίσκο έχει την Αντικειμενική Πραγματικότητα και απ' τον άλλο δίσκο το «Τι Γνωρίζουμε Για Αυτήν» πλησιάζει συνεχώς προς το σημείο ισορροπίας χωρίς ποτέ να ταυτίζεται με αυτό.

Ενότητα του Πολλαπλού

Σαν Επιστήμη λοιπόν η Αισθητική έχει για αντικείμενό της τόσο τα νοητά, αυτά δηλαδή που γίνονται αντιληπτά από τη νόηση, όσο και τα αισθητά, αυτά που γίνονται αντιληπτά από τις αισθήσεις. Ως τα μέσα του 1700 οι προσεγγίσεις της Αισθητικής ελάχιστα ενδιαφερόντουσαν για το Αισθητό, το οποίο το θεωρούσαν κατώτερο. Τότε περίπου εμφανίζεται στη διδακτορική διατριβή του Alexander Gottlieb Baumgarten ο όρος Αισθητική (aesthetica) και η άποψη που σήμερα θα τη διατυπώναμε ως εξής: Αισθητική είναι η Επιστήμη της Τέχνης ενώ η Φαντασία δεν είναι ούτε νοητό αλλά ούτε και αισθητικό δεδομένο. Η Φαντασία δεν είναι προϊόν αποκλειστικά της Καθαρής Σκέψης (εάν υπάρχει κάτι τέτοιο) αλλά ούτε και της Καθαρής Αίσθησης (εάν υπάρχει κάτι τέτοιο). Αντιθέτως: Η Φαντασία ακροβατεί ανάμεσα σ' αυτές τις νοητικές περιοχές συνδέοντάς τες, λειτουργώντας σαν ο εκείνος ο κρίκος που έμοιαζε να λείπει, και που αναδεικνύει μια από τις βασικότερες έννοιες, τον Πρώτο Νόμο Της Αισθητικής: Την Ενότητα του Πολλαπλού.

Πολλαπλό γιατί μια νότα Re από μόνη της δεν είναι ούτε όμορφη ούτε άσχημη, άρα πρέπει να ενταχθεί μέσα σε ένα σύνολο φθόγγων για να αρχίσουμε να συζητάμε. Και επιπλέον, αυτό το σύνολο φθόγγων δεν μπορεί να είναι αδιάφορα τυχαίο, παρά πρέπει να είναι αποτέλεσμα μιας διεργασίας, να αποτελεί μια διακριτή (μουσική εν προκειμένω) Ενότητα: Την Ενότητα του Πολλαπλού.

Υποκειμενικότητα

Ένας απ' τους τελευταίους συστηματικούς φιλοσόφους ("συστηματικοί" είναι οι φιλόσοφοι που δεν φιλοσοφούν βλακωδώς και αορίστως, παρά εντάσσουν τις σκέψεις τους και τα πορίσματα αυτών των σκέψεων σε ένα φιλοσοφικό σύστημα με στόχο την ολοκληρωμένη ερμηνεία της πραγματικότητας) και ταυτόχρονα ο σημαντικότερο Αισθητικός, ήταν ο Immanuel Kant, ο οποίος, στο ίδιο περίπου μήκος κύματος με τον A.G. Baumgarten, υποστήριξε ότι το σύνολο των πληροφοριών που αθροίζονται στον ανθρώπινο νου και που διαμορφώνουν την αντίληψή του για τον κόσμο, προέρχονται από δύο πηγές: Από τη Νόηση και από την Αίσθηση. Υποστήριξε μάλιστα ότι οι πληροφορίες προερχόμενες από την Αίσθηση δεν υπολείπονται σε σημασία από αυτές που προέρχονται από τη Νόηση. Το ίδιο θα υποστηρίξει αργότερα ο τελευταίος "συστηματικός", ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel (σκέτο Χέγκελ για τους φίλους). Ο Καντ υποστήριξε ότι το έργο τέχνης και η αξία του ("καλό έργο" - "κακό έργο") δεν είναι αντικειμενική ιδιότητα του έργου, παρά αποφασίζουμε εμείς (εσύ που διαβάζεις, εγώ που γράφω, ο διπλανός που διαβάζει αθλητική εφημερίδα) για το αν είναι "καλό" ή "κακό", δηλαδή πρόκειται περί Υποκειμενικής Εκτίμησης και ότι οι απόψεις για το έργο αλλάζουν και διαμορφώνονται στο Χρόνο και στον Τόπο.

Παραπέρα διατυπώνει την άκρως ενδιαφέρουσα άποψη ότι το κάλλος, η ομορφιά, είναι ιδιότητα ανιδιοτελής και άδολη, άσχετη από σκοπιμότητες, κάτι που έρχεται σε συμφωνία για την αντίληψη των αρχαίων (των "δικών μας" αρχαίων ντε) που δεν αναγνωρίζανε στο γλύπτη περισσότερα μεγαλεία απ' το γεωργό. Ναι, οπωσδήποτε εκτιμούσαν βαθύτατα το Φειδία, τους Ποιητές τους κλπ. αλλά δεν τους αναγνώριζαν ταμεία είσπραξης πνευματικών δικαιωμάτων, ούτε ο Φειδίας παρακαλούσε την τοτινή Μπίλιω Τσουκαλά να τον φέρει στην εκπομπή της για να γίνει ευρύτερα γνωστός και εκτός των τειχών της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Το κάθε έργο τέχνης αποτελεί ένα μικρό στοπ-καρέ στη αέναη Συνέχεια της Δημιουργίας. Με τον ίδιο τρόπο που η διατύπωση του Νόμου της Σχετικότητας στηρίχθηκε αναγκαστικά στους Νόμους του Νεύτωνα, ενώ ο Αϊνστάιν ουδέποτε πήρε έγγραφη άδεια από τους κληρονόμους του Νεύτωνα για να χρησιμοποιήσει το νόμο της Βαρύτητας.

Με τον ίδιο ή παρόμοιο τρόπο, ο Μάρκος Βαμβακάρης στηρίχθηκε -ας πούμε- στο μινόρε του Γιοβανίκα για να κάμει -ας πούμε- τη Φραγκοσυριανή, χωρίς να πρέπει να αναζητήσει την κόρη του Γιοβανίκα να της καταβάλει τρεις λίρες για να του επιτρέψει να χρησιμοποιήσει τμήματα από το μινόρε του μπαμπά της. Θα μου πείτε, η φανταστική κόρη του Γιοβανίκα μάλλον θα του έλεγε: "Καλά, για σένα Μάρκο είναι τζάμπα γιατί πρόκειται να συνθέσεις το ωραιότερο χασάπικο όλων των εποχών". Μα πώς θα το ήξερε αυτό η κόρη; Οι νεαροί συνθέτες σαν τον τοτινό Μάρκο έχουν κάποιο ειδικό τατουάζ στο κούτελο;