Με αυτό το άρθρο ολοκληρώνουμε το θέμα «εβδομηνταοχτάρια», πάντα σε μορφή απλών ερωτο-αποκρίσεων...

Πώς μπορώ να ηχογραφήσω έναν εβδομηνταοχτάρη;
Είπαμε ότι θα τον ακούμε με πικάπ και όχι από γραμμόφωνο (βλ. Μέρος Πρώτο). Έτσι έχουμε τη δυνατότητα να συνδέσουμε το εν λόγω πικάπ στο στερεοφωνικό μας συγκρότημα και στην κάρτα ήχου του υπολογιστή μας, οπότε...

Οπότε μπορούμε να ηχογραφήσουμε;
Ακριβώς. Είτε αναλογικά μέσω του στερεοφωνικού μας είτε ψηφιακά μέσω του υπολογιστή. Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγμή που χρησιμοποιούμε πικάπ, αντιμετωπίζουμε τους «περίεργους» δίσκους μας όπως οποιαδήποτε άλλη πηγή.

Ναι, αλλά είναι παλιοί και φθαρμένοι, που θα πει πως δεν έχουν την ευκρίνεια μιας σύγχρονης ηχογράφησης. Πάλι θα τους ηχογραφήσουμε έτσι, σκέτα;
Γενικά όχι. Πρέπει να τους επεξεργαστούμε με κάποιον ψηφιακό ή αναλογικό τρόπο, ώστε να αφαιρέσουμε όσο περισσότερο θόρυβο μπορούμε.

Τι είναι ο «θόρυβος»;
Με τα χρόνια συσσωρεύεται φθορά στο υλικό του δίσκου, η οποία αποτυπώνεται σε ένα χαρακτηριστικό «ξύσιμο», το οποίο είναι λιγότερο ή περισσότερο έντονο, ανάλογα τη φθορά του δίσκου. Μάλιστα, στους πιο παιγμένους δίσκους η φθορά αυξάνεται όσο πλησιάζουμε το κέντρο του δίσκου (δηλ. το τέλος του τραγουδιού), επειδή η βελόνα του γραμμόφωνου που έπαιζε τον δίσκο στην εποχή του, φθειρόταν με τη χρήση ακόμη και ενός δίσκου! Έτσι, όσο περισσότερο φθειρόταν, τόσο περισσότερο κατάστρεφε το δίσκο. Γι’ αυτό και φωνάζουμε σε όσους χρησιμοποιούν γραμμόφωνο σήμερα: Αλλάζετε τη βελόνα μετά από κάθε τραγούδι!

Πώς μπορώ να μειώσω το θόρυβο;
Είτε αναλογικά είτε ψηφιακά. Σε κάθε περίπτωση, είναι μια πολύ δύσκολη δουλειά που απαιτεί ειδικές τεχνικές γνώσεις. Τα παλαιότερα χρόνια, όταν δεν υπήρχε η δυνατότητα της ψηφιακής επεξεργασίας, οι τεχνικοί παρέμβαιναν με μηχανικό πάνω στο υλικό της μπομπίνας, κόβοντας, ξύνοντας και κολλώντας. Όπως καταλαβαίνετε η διαδικασία αυτή ήταν πάρα πολύ δύσκολη και πολύπλοκη, ενώ εξαρτιόταν αποκλειστικά από την εμπειρία και την ικανότητα του μηχανικού ήχου. Στην Ελλάδα δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Έτσι, με εμπειροτέχνες μηχανικούς έγιναν οι αναπαραγωγές της Columbia και της EMI. Αντίθετα, σοβαροί (ή έστω σοβαρότεροι) παραγωγοί κατέφευγαν στο εξωτερικό, όπως οι αδελφοί Φαληρέα.

Τι έκαναν λοιπόν στη χώρα μας;
Χρησιμοποίησαν κυρίως παραμετρικούς ισοσταθμιστές (εκουαλάιζερ) κι έτσι απλώς έκοβαν τις υψηλές συχνότητες, διότι σε αυτό το φάσμα είναι ο περισσότερος θόρυβος. Όμως έτσι «έπνιγαν» τελείως το τραγούδι, σε βαθμό που να μην ακούγονται τα όργανα! Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι περισσότεροι δίσκοι της σειράς «Οι μεγάλοι του Ρεμπέτικου» που κυκλοφόρησε η MINOS υπό την θυγατρική της ετικέτα Margo.

Και σήμερα το ίδιο γίνεται;
Όχι, τώρα υπάρχει η δυνατότητα της ψηφιακής επεξεργασίας. Κάποια στοιχειώδη δυνατότητα έχουν ενσωματωμένη τα περισσότερα προγράμματα αναπαραγωγής και εγγραφής (π.χ. Nero, Media Player, κλπ), ενώ πιο σοβαρή δουλειά μπορεί να γίνει από εξειδικευμένα προγράμματα επεξεργασίας ήχου (π.χ. Sound Forge, WaveLab, κλπ). Και πάλι όμως, ο κρίσιμος παράγοντας είναι ο μηχανικός ήχου, διότι εντέλει η αποθορυβοποίηση είναι διεργασία που βασίζεται στο ανθρώπινο αυτί.

Πώς γίνονται οι ανατυπώσεις που κυκλοφορούν σε CD σήμερα;
Ανάλογα την εταιρία. Γενικά η απάντηση είναι: «Στο πόδι». Οι περισσότεροι παραγωγοί είτε δε χρησιμοποιούν μηχανικό ήχου καθόλου και κάνουν την επεξεργασία μόνοι τους (βλέπε Φαληρέας, Κουνάδης στη σειρά «Αρχείο» και άλλοι) είτε έχουν κάποιον συγκεκριμένης άποψης και δυνατοτήτων (π.χ. Χατζηστάμου στην FM Records και άλλοι), οπότε τα αποτελέσματα είναι πενιχρά. Αντίθετα, οι ανατυπώσεις που γίνονται στο εξωτερικό, ακόμη και Ελληνικής μουσικής (βλέπε τη σειρά της Rounder που επιμελείται ο Τσάρλυ Χάουαρντ), είναι υψηλού επιπέδου, ακριβώς επειδή βασίζονται σε σοβαρούς και έμπειρους μηχανικούς ήχου.

Τελικά, ψηφιακή ή αναλογική επεξεργασία;
Ό,τι κάνει καλύτερα ο μηχανικός ήχου! Το ιδανικό είναι ένας δίσκος με πολύ χαμηλή φθορά, ο οποίος να εγγραφεί χωρίς ιδιαίτερη επεξεργασία από ένα καλό πικάπ σε ψηφιακή μορφή, διατηρώντας όλο το φάσμα των συχνοτήτων του και το χαρακτηριστικό θόρυβο.

ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ

Εδώ ο δίσκος ήταν φθαρμένος και παράκεντρος. Για να μην ακούγεται το «ξύσιμο», αυτός που τον ηχογράφησε έκοψε όλες τις υψηλές συχνότητες με αποτέλεσμα να είναι εντελώς «μπουκωμένος» ο ήχος. Επιπλέον, δεν φρόντισε να κεντράρει τον δίσκο με αποτέλεσμα να περιστρέφεται ελλειπτικά και να ακούγεται ο ήχος σαν να πλησιάζει και να απομακρύνεται.

ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΑΛΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ

Εδώ ο δίσκος είναι σε καλή κατάσταση. Έτσι, δεν γίνεται καμιά σοβαρή επεξεργασία, πέραν του φυσικού του καθαρισμού (βλ. Μέρος Πρώτο) και μιας ελάχιστης αποθορυβοποίησης, ενώ παρέμεινε και ακούγεται το «ξύσιμο», το οποίο δεν είναι καθόλου ενοχλητικό.